अमेरिका–इरान तनाव चुलियो, मध्यपूर्वमा सुरक्षा चिन्ता बढ्दै

काठमाडौं १७- मध्यपूर्वमा पछिल्लो समय United States र Iran बीचको तनाव पुनः चुलिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार दुवै देशबीच सैन्य र कूटनीतिक आरोप–प्रत्यारोप तीव्र बन्दै जाँदा क्षेत्रीय सुरक्षाप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।

अमेरिकी प्रशासनले इरानको मिसाइल तथा रक्षा क्षमतासम्बन्धी गतिविधिप्रति चासो व्यक्त गर्दै आवश्यक कदम चाल्ने संकेत दिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले हालैको सम्बोधनमा इरानको रणनीतिक गतिविधिमाथि निगरानी बढाइएको र आवश्यक परे कडा प्रतिक्रिया दिने चेतावनी दिएका छन्। यद्यपि, ह्वाइट हाउसले पूर्णस्तरीय युद्ध चाहेको नभई ‘निवारक रणनीति’ अपनाइएको जनाएको छ।

यता इरानले भने अमेरिकी अभिव्यक्तिलाई हस्तक्षेपकारी कदमको संज्ञा दिँदै आफ्नो सार्वभौमिकताको रक्षा गर्न सक्षम रहेको दाबी गरेको छ। इरानी अधिकारीहरूले देशको सुरक्षा संरचना मजबुत बनाइएको र बाह्य दबाब स्वीकार नगर्ने स्पष्ट पारेका छन्। साथै, इरानले क्षेत्रीय मित्र राष्ट्रहरूसँग परामर्श तीव्र बनाएको जनाएको छ।

तनाव बढेसँगै खाडी क्षेत्रका केही मुलुकहरूले आफ्नो हवाई सुरक्षा सतर्कता बढाएका छन् भने अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरूमा आंशिक प्रभाव परेको जनाइएको छ। तेल बजारमा समेत मनोवैज्ञानिक प्रभाव देखिएको छ, जसका कारण अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यमा सामान्य उतारचढाव आएको विश्लेषण गरिएको छ।

यसैबीच United Nations ले दुवै पक्षलाई संयमता अपनाउन र संवादमार्फत समाधान खोज्न आग्रह गरेको छ। संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्मा यस विषयमा छलफल हुने तयारी भइरहेको बताइएको छ। विभिन्न युरोपेली राष्ट्रहरूले पनि कूटनीतिक पहलमार्फत तनाव न्यूनीकरण गर्न अपिल गरेका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार हालको अवस्था पूर्ण युद्धमा परिणत हुने संकेत नदेखिए पनि निरन्तर बढ्दो अविश्वासले क्षेत्रीय स्थायित्वमा असर पार्न सक्छ। कूटनीतिक वार्ता पुनः सक्रिय भएमा मात्र दीर्घकालीन समाधान सम्भव हुने धारणा व्यक्त गरिएको छ।

मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था संवेदनशील बन्दै गइरहेका बेला विश्व समुदायको ध्यान अमेरिका–इरान सम्बन्धतर्फ केन्द्रित भएको छ। आगामी दिनमा दुवै पक्षको कदमले क्षेत्रीय तथा विश्व राजनीति कता मोडिन्छ भन्ने चासो बढेको छ।